AIAR-onderzoek naar kraslotverslaving

De kraslotverslaving is en blijft een uiterst zeldzaam fenomeen. De verslavingszorg hoeft zich ook geen zorgen te maken over het aantal mensen dat door krasloten in de problemen raakt. Dat blijkt uit een onderzoek dat het AIAR vorig jaar uitvoerde naar kraslotverslaving.

De helft van alle Nederlanders waagt wel eens een gokje. Per hoofd van de bevolking gaat het jaarlijks om een bedrag van fl. 140,--. Een klein deel krijgt daar vroeg of laar problemen mee. Nederland telt circa 60.000 gokverslaafden. Deze groep mensen is de controle over het spel volledig kwijtgeraakt.

Het aantal gokveslaafden dat op dit moment in contact staat met de proffesionele hulpverlening, ligt rond de 5000. Dat aantal nam tussen 1988 en 1994 explosief toe, zeker nadat CAD´s in 1991 formeel toestemming kregen om ook deze groep verslaafden te kunnen behandelen. Het merendeel van de gokverslaafden, zo´n 90% is verslaafd aan fruitautomaten; ongeveer 30% van deze groep gokt ook in casino’s en is in die zin dubbel verslaafd.

Pathologische krassers
Sinds 1994 bestaat in Nederland de mogelijkheid om bij 3500 verkooppunten ( tabakszaken, benzinestations, drogisterijen en videotheken ) krasloten te kopen. Daarmee werd een nieuw kansspel toegevoegd aan de indrukwekkende reeks bestaande loterijen en spelen. In jargon gaat het bij krasloten om een instantloterij: in tegenstelling tot gewone loterijen ligt al voor de aankoop vast op welke loten een prijs valt.

Het Amsterdam Institute for Addiction Research ( AIAR ) onderzocht het afgelopen jaar hoe verslavend dit kansspel nu werkelijk is. Op basis van het onderzoek naar diverse spelkenmerken – zoals de tijd tussen inzet en uitkering van de winst ( uitbetalingsinterval ) en het ‘bijna-prijs-effect’ – werd allereerst een theoretisch risicoprofiel gemaakt van de krasloterij. In vergelijking met fruitautomaten blijkt het verslavingsrisico van krasloten lager te liggen. Toch blijkt het krassen niet zonder risico.

Het AIAR hield twee steekproeven onder totaal 12.222 personen bij 246 geselecteerde verkooppunten, voornamelijk tabakszaken overal in het land. In deze winkels werden zoveel mogelijk kopers van krasloten uitgenodigd om aan het onderzoek mee te doen. 2839 van de benaderde personen weigerden in eerste instantie deel te nemen aan het onderzoek. Vanwege het vermoeden dat pathologische krassers eerder weigeren dan recreatieve krassers, werd aan de weigeraars gevraagd om in ruil voor vier krasloten alsnog aan het onderzoek mee te doen. Dat leverde 711 extra respondanten op. 245 mensen vielen af, omdat ze jonger dan 18 waren, niet in Nederland woonden of onvoldoende Nederlands spraken.

In het onderzoek werd zowel gekeken naar het aantal keren dat iemand in de afgelopen maand had gekrast, als naar mogelijk negatieve gevolgen van het krassen. Bij een deel van de pathologische krassers werd vervolgens thuis een aanvullend interview gehouden.

Schuldgevoel
Uit dit onderzoek blijkt allereerst dat de meeste kraslotspelers ( tenminste tweederde deel ) alleen zo nu en dan een kraslot koopt. Daar tegenover heeft 28% van de ondervraagden de maand voor het interview tenminste 10 kraloten aangeshaft, terwijl zij minstens een half jaar daarvoor het eerste kraslot kochten. In de groep regelmatige kraslotspelers bestaat overigens een grote variatie in de aantallen krasloten die men de maand daarvoor kocht. 65% kocht tussen de 10 en 20 krasloten, 20% tussen de 20 en 30 kraslotenn en de overige 15% nog meer.

2,68% van de ondervraagden werden gerangschikt onder de categorie niet –recreatieve kraslotspelers. Daarbij gaat het om regelmatige kraslotspelers. Daarbij gaat het om regelmatige kraslotspelers die in het jaar voorafgaande aan het onderzoek soms kraslotgerelateerde problemen hebben ervaren. In deze groep krassers komen tweemaal zoveel mannen als vrouwen voor, meestal afkomstig uit een stedelijke omgeving.

Met die kraslot-gerelateerde problemen valt het overigens vaak wel mee. De meest genoemde problemen zijn: een hoger bedrag uitgeven dan aanvanklijk gepland ( mannen 65,6%, vrouwen 62,9% ), zichzelf schuldig voelen over het krasgedrag ( mannen 58,2%, vrouwen 46,4% ), en mislukte stoppogingen ( mannen 59,3%, vrouwen 32,3% )

Dubbel verslaafd
Het aantal echte kraslotverslaafden blijkt bijzonder gering te zijn: 0,24% van de ondervraagden. Van de 28 in dit onderzoek gevonden kraslotverslaafden was de helft tevens verslaafd aan een ander kansspel. Deze dubbele verslaafden zijn vaak mannen tussen de 18 en 25 die nog op school zitten en bij hun ouders wonen. Net als bij niet –recreatief krassen komt ook kraslotverslaving meer voor bij mannen dan bij vrouwen.

Het aantal mensen dat uitsluitend aan krasloten verslaafd is komt nog lager uit: 0,09%. Krasloten op zich leiden dus vrijwel nooit tot verslaving. Opmerkelijk is dat deze groep wel voornamelijk uit vrouwen bestaat. Het zijn vaak vrouwen tussen de 25 en 35 jaar zonder opleiding ( 67,2% ) of mannen van 50 jaar of ouder ( 23,4% ). De kleine groep verslaafden heeft voornamelijk zelf last van de verslaving. Het plegen van illegale activiteiten om krasloten te kunnen blijven kopen, komt niet voor. De bedragen die zij aan krasloten uitgeven zijn namelijk relatief bescheiden, zeker in vergelijking met andere kansspelen. Grote financiele problematiek komt onder deze groep verslaafden dasn ook nauwelijks voor.